Ayodhya Kanda – Sarga 6 (Valmiki Ramayana)

Joy of a city

Valmiki Ramayana – Kanda 2 – Sarga 6

गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः |
सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत् || २-६-१

प्रगृह्य शिरसा पात्रं हविषो विधिवत्तदा |
महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितानले || २-६-२

शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम् |
ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे || २-६-३
वाग्यतः सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः |
श्रीमत्यायतने विष्णोः शिश्ये नरवरात्मजः || २-६-४

एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुध्य सः |
अलञ्कारविधिं कृत्स्नं कारयामास वेश्मनः || २-६-५

तत्र शृण्वन् सुखा वाचः सूतमागधवन्दिनाम् |
पूर्वां सन्ध्यामुपासीनो जजाप यतमानसः || २-६-६

तुष्टाव प्रणतश्चैव शिरसा मधुसूदनम् |
विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास च द्विजान् || २-६-७

तेषां पुण्याहघोषोऽध गम्भीरमधुरस्तदा |
अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः || २-६-८

कृतोपवासं तु तदा वैदेह्या सह राघवम् |
अयोध्यानिलयः श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः || २-६-९

ततः पौरजनः सर्वः श्रुत्वा रामाभिषेचनम् |
प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम् || २-६-१०

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च |
ङ्��चतुष्पधेषु रध्यासु चैत्येष्वट्टाल केषु च || २-६-११
नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च |
कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च || २-६-१२
सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेएशु च |
ध्वजाः समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा || २-६-१३

नटनर्तकसंघानां गायकानां च गायताम् |
मनःकर्णसुखा वाचः शुश्रुवुश्च ततस्ततः || २-६-१४

रामाभिषेकयुक्ताश्च कथाश्चक्रुर्मिथो जनाः |
रामाभिषेके संप्रप्ते चत्वरेषु गृहेषु च || २-६-१५

बाला अपि क्रीडमाना गृ हद्वारेषु संघशः |
रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेवं मिथः कथाः || २-६-१६

कृतपुष्पोपहारश्च धूपगन्धाधिवासितः |
राजमार्गः कृतः श्रीमान् पौरै रामाभिषेचने || २-६-१७

प्रकाशकरणार्धं च निशागमनशञ्कया |
दीपवृक्षां स्तथाचक्रु रनुर्थ्यसु सर्वशः || २-६-१८

अलङ्कारं पुरस्त्यवं कृत्वा तत्पुरवासिनः |
आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम् || २-६-१९
समेत्य संघशः सर्वे चत्वरेषु सभासु च |
कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम् || २-६-२०

अहोओ महात्मा राजायमिक्ष्वाकुकुलनन्दनः |
ज्ञात्वा यो वृद्ध मात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति || २-६-२१

सर्वेऽप्यनुगृहीताः स्म यन्नो रामो महीपतिः |
चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः || २-६-२२

आनुद्धतमना विद्वान् धर्मात्मा भ्रातृवत्सलः |
यधा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथास्मास्वपि राघवः || २-६-२३

चिरं जीवतु धर्मात्मा राजा दशरथोऽनघः |
यत्प्रसादेनाभिषिक्तं रामं द्रक्ष्यामहे वयम् || २-६-२४

एवंविधं कथयतां पौराणां शुश्रुवुस्तदा |
दिग्भ्योऽपि श्रुतवृत्तान्ताः प्राप्ताजानपदा नराः || २-६-२५

ते तु दिग्भ्यः पुरीं प्राप्ता द्रष्टुं रामाभिषेचनम् |
रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः || २-६-२६

जनौघै स्तैर्विसर्पद्भिः शुश्रुवे तत्र निस्वनः |
पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निस्वनः || २-६-२७

ततस्तदिन्द्रक्षयसन्निभं पुरं |
दिदृक्षुभिर्जानपदै रुपागतैः |
समन्ततः सस्वनमाकुलं बभौ |
समुद्रयादोभि रिवार्णवोदकम् || २-६-२८

|| इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे आदिकाव्ये अयोध्यकाण्डे षष्ठः सर्गः ||