Elimination of demoness tataka
Valmiki Ramayana – Kanda 1 – Sarga 26
मुनेर्वचनमक्लीबं श्रुत्वा नरवरात्मजः |
राघवः प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रत्युवाच दृढव्रतः || १-२६-१
पितुर्वचननिर्देशात् पितुर्वचनगौरवात् |
वचनं कौशिकस्येति कर्तव्यमविशङ्कया || १-२६-२
अनुशिष्टोऽस्म्ययोध्यायां गुरुमध्ये महात्मना |
पित्रा दशरथेनाहं नावज्ञेयं च तद्वचः || १-२६-३
सोऽहं पितुर्वचः श्रुत्वा शासनाद्ब्रह्मवादिनः |
करिष्यामि न संदेहस्ताटकावधमुत्तमम् || १-२६-४
गोब्राह्मणहितार्थाय देशस्यास्य हिताय च |
तव चैवाप्रमेयस्य वचनं कर्तुमुद्यतः || १-२६-५
एवमुक्त्वा धनुर्मध्ये बध्वा मुष्टिमरिन्दमः |
ज्याघोषमकरोत्तीव्रं दिशः शब्देन नादयन् || १-२६-६
तेन शब्देन वित्रस्तास्ताटकावनवासिनः |
ताटका च सुसंक्रुद्धा तेन शब्देन मोहिता || १-२६-७
तं शब्दमभिनिध्याय राक्षसी क्रोधमूर्च्छिता |
श्रुत्वा चाभ्यद्रवत् क्रुद्धा यतः शब्दो विनिस्सृतः || १-२६-८
तां दृष्ट्वा राघवः क्रुद्धां विकृतां विकृताननाम् |
प्रमाणेनातिवृद्धां च लक्ष्मणं सोऽभ्यभाषत || १-२६-९
पश्य लक्ष्मण यक्षिण्या भैरवं दारुणं वपुः |
भिद्येरन् दर्शनादस्या भीरूणां हृदयानि च || १-२६-१०
एतां पश्य दुराधर्षां मायाबलसमन्विताम् |
विनिवृत्तां करोम्यद्य हृतकर्णाग्रनासिकाम् || १-२६-११
न ह्येनामुत्सहे हन्तुं स्त्रीस्वभावेन रक्षिताम् |
वीर्यं चास्या गतिं चापि हन्यतामिति मे मतिः || १-२६-१२
एवं ब्रुवाणे रामे तु ताटका क्रोधमूर्च्छिता |
उद्यम्य बाहू गर्जन्ती राममेवाभ्यधावत || १-२६-१३
विश्वामित्रस्तु ब्रह्मर्षिर्हुंकारेणाभिभर्त्स्य ताम् |
स्वस्ति राघवयोरस्तु जयं चैवाभ्यभाषत || १-२६-१४
उद्धुन्वाना रजो घोरं ताटका राघवावुभौ |
रजो मेघेन महता मुहूर्तं सा व्यमोहयत् || १-२६-१५
ततो मायां समास्थाय शिलावर्षेण राघवौ |
अवाकिरत् सुमहता ततश्चुक्रोध राघवः || १-२६-१६
शिलावर्षं महत्तस्याः शरवर्षेण राघवः |
प्रतिवार्योपधावन्त्याः करौ चिच्छेद पत्रिभिः || १-२६-१७
ततश्च्छिन्नभुजां श्रान्तामभ्याशे परिगर्जतीम् |
सौमित्रिरकरोत् क्रोधाद् हृतकर्णाग्रनासिकाम् || १-२६-१८
कामरूपधरा सा तु कृत्वा रूपाण्यनेकशः |
अन्तर्धानं गता यक्षी मोहयन्ती स्वमायया || १-२६-१९
अश्मवर्षं विमुंचन्ती भैरवं विचचार सा ||
ततस्तावश्मवर्षेण कीर्यमाणौ समन्ततः || १-२६-२०
दृष्ट्वा गाधिसुतः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् |
अलं ते घृणया राम पापैषा दुष्टचारिणी || १-२६-२१
यज्ञविघ्नकरी यक्षी पुरा वर्धेत मायया |
वध्यतां तावदेवैषा पुरा संध्या प्रवर्तते || १-२६-२२
रक्षांसि संध्याकाले तु दुर्धर्षाणि भवन्ति हि |
इत्युक्तस्स तु तां यक्षीमश्मवृष्ट्याभिवर्षिणीम् || १-२६-२३
दर्शयन् शब्दवेधित्वं तां रुरोध स सायकैः |
सा रुद्धा बाणजालेन मायाबलसमन्विता || १-२६-२४
अभिदुद्राव काकुत्स्थं लक्षमणं च विनेषुदी ||
तामापतन्तीं वेगेन विक्रान्तामशनीमिव || १-२६-२५
शरेणोरसि विव्याध सा पपात ममार च |
तां हतां भीमसंकाशां दृष्ट्वा सुरपतिस्तदा || १-२६-२६
साधु साध्विति काकुत्स्थं सुराश्चाप्यभिपूजयन् |
उवाच परमप्रीतः सहस्राक्षः पुरन्दरः || १-२६-२७
सुराश्च सर्वे संहृष्टा विश्वामित्रमथाब्रुवन् |
मुने कौशिक भद्रं ते सेन्द्राः सर्वे मरुद्गणाः || १-२६-२८
तोषिताः कर्मणानेन स्नेहं दर्शय राघवे |
प्रजापतेः कृशाश्वस्य पुत्रान्सत्यपराक्रमान् || १-२६-२९
तपोबलभृतो ब्रह्मन् राघवाय निवेदय |
पात्रभूतश्च ते ब्रह्मंस्तवानुगमने रतः || १-२६-३०
कर्तव्यं सुमहत्कर्म सुराणां राजसूनुना |
एवमुक्त्वा सुराः सर्वे जग्मुर्हृष्टा विहायसम् || १-२६-३१
विश्वामित्रं पूजयन्तस्ततः संध्या प्रवर्तते |
ततो मुनिवरः प्रीतस्ताटकावधतोषितः || १-२६-३२
मूर्ध्नि राममुपाघ्राय इदं वचनमब्रवीत् |
इहाद्य रजनीं राम वसेम शुभदर्शन || १-२६-३३
श्वः प्रभाते गमिष्यामस्तदाश्रमपदं मम |
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथात्मजः || १-२६-३४
उवास रजनीं तत्र ताटकाया वने सुखम् |
मुक्तशापं वनं तच्च तस्मिन्नेव तदाहनि |
रमणीयं विबभ्राज यथा चैत्ररथं वनम् || १-२६-३५
निहत्य तां यक्षसुतां स रामः
प्रशस्यमानः सुरसिद्धसङ्घैः |
उवास तस्मिन्मुनिना सहैव
प्रभातवेलां प्रतिबोध्यमानः || १-२६-३६
इति वाल्मीकिरामायणे आदिकाव्ये बालकाण्डे षड्विंशः सर्गः
